SKIN PROBLEM | PIGMENTED or NON-PIGMENTED

Hello các bạn!

Trong bài viết tiếp theo của chuyên đề "Skin Problem" (về các vấn đề da nhiều người gặp phải) hôm nay, mình sẽ nói về thế nào là da nhiễm sắc tố (pigmented) và không nhiễm sắc tố (non-pigmented) nha. Vì sao cần phải biết da có thuộc loại NST hay không? Đó là bởi vì việc hiểu rõ điều này sẽ giúp bạn đánh giá được nguy cơ bị những vết sậm màu không mong muốn trên da và từ đó đưa ra một chế độ skincare hợp lí với tình trạng da của mình. Những vết sậm màu này có thể là nám má (melasma), nốt tàn nhang (solar lentigos), chấm tàn nhang di truyền (ephilides). 

TRẮC NGHIỆM

Ngay bây giờ hãy cùng làm bài trắc nghiệm về tính nhiễm sắc tố/không nhiễm sắc tố của Tiến sĩ da liễu Leslie Baumann nhé các bạn :

1. Sau khi bị mụn hay viêm lỗ chân lông, da bạn có xuất hiện những vết nâu hoặc đen không?

a. Không bao giờ, hoặc tôi không bao giờ thấy

b. Đôi khi

c. Thường xuyên

d. Luôn luôn

e. Tôi không bao giờ bị mụn hay viêm lỗ chân lông (chị may vãi)

2. Nếu bị xây xát, những vết thâm tồn tại trên da bạn bao lâu?

a. Tôi không bị để lại vết thâm hoặc tôi chưa bao giờ thấy có

b. Một tuần

c. Một vài tuần

d. Hàng tháng trời

3. Có bao nhiêu vết đen xuất hiện trên mặt bạn khi bạn có bầu, uống thuốc tránh thai hàng ngày hoặc khi thực hiện liệu pháp thay thế hormones (HRT)?
a. Không có vết nào

b. Một vết

c. Rất nhiều

d. Câu hỏi này không phù hợp với tôi (vì tôi chưa từng mang thai/uống thuốc tránh thai hay thực hiện liệu pháp HRT)

4. Bạn có vết đen nào trên môi hay vùng má không? Hoặc từng có mà bạn đã tẩy đi?

a. Không

b. Tôi không rõ

c. Có, chúng rất mờ thôi

d. Có, chúng rất đậm

5. Những vết đen trên mặt bạn có sạm thêm khi tiếp xúc với ánh nắng không?

a. Tôi không có vết đen

b. Tôi không rõ

c. Cũng hơi sạm hơn một chút

d. Rất nhiều

e. Tôi dùng kem chống nắng cho mặt hàng ngày nên không bị (Lưu ý : Nếu bạn thường xuyên sử dụng KCN vì sợ sẽ có vết đen thì hãy chọn câu d)

6. Bạn đã từng bị chứng sạm da toàn thân hay những mảng da nâu/xám trên mặt bao giờ chưa?

a. Chưa

b. Có, nhưng sau đó chúng biến mất

c. Có, hiện tại tôi đang bị thế

d. Có, tôi đang bị rất trầm trọng đây

e. Tôi không rõ

7. Bạn có hoặc đã từng có những đốm nhỏ màu nâu (tàn nhang hay vết đen) trên mặt, ngực, lưng hay cánh tay không?

a. Không

b. Có, một vài vết (1-5 vết)

c. Có, rất nhiều (6-15 vết)

d. Có, cả tỉ vết ấy chứ (trên 16 vết)

8. Khi phơi nắng lần đầu sau một thời gian dài, da bạn :
a. Rát

b. Rát, sau đó đen đi

c. Đen đi

d. Da tôi vốn đã tối màu, do đó không rõ là đen đi hay không

9. Điều gì xảy ra khi bạn tiếp xúc nhiều với ánh nắng trong nhiều ngày liên tục?

a. Tôi bị cháy nắng và phồng rộp, nhưng da không bị đổi màu

b. Da tôi hơi đen đi

c. Da tôi bị tôi đen đi rất nhiều

d. Da tôi vốn đã tối màu, nên khó có thể thấy là đen đi nhiều hay không

e. Tôi không rõ 

10. Màu tóc tự nhiên của bạn là gì?

a. Vàng

b. Nâu

c. Đen

d. Đỏ

11. Nếu có những vết đen trên vùng da thường tiếp xúc với ánh nắng, cộng thêm 5 điểm vào tổng số điểm của bạn.

Kết quả : a = 1 điểm, b = 2 điểm, c = 3 điểm, d = 4 điểm, e = 2,5 điểm
Điểm số từ 31-45 : Da nhiễm sắc tố (P)

Điểm số từ 10-30 : Da không nhiễm sắc tố (N)

==> Theo như bài trắc nghiệm này thì da mình thuộc loại không nhiễm sắc tố, may quá. Từ khi sinh ra đến giờ người mình không có một vết bớt hay chàm nào, nốt ruồi cũng rất hiếm (trộm vía). Nếu kết quả bạn là người có làn da nhiễm sắc tố thì hay theo dõi tiếp bài viết nhé!

MELANIN LÀ GÌ?

Tế bào tạo sắc tố da (tên là melanocyte) sản xuất ra sắc tố da (melanin) có màu nâu đen. Melanin tạo ra màu da đồng thời tạo ra các dạng nhiễm sắc tố như nám da, nốt tàn nhang, vết thâm... Melanin hấp thụ các tia UV trong ánh nắng để chúng không phá hủy da bạn. Khi tiếp xúc nhiều với ánh nắng, da bạn bị đen đi do nó sản xuất nhiều melanin hơn để chống lại các tia UV, đây là cơ chế tự bảo vệ của da. Như vậy nghĩa là melanin không hoàn toàn xấu. Những phương pháp tắm trắng, tiêm trắng ức chế hình thành melanin sẽ làm da mất đi khả năng tự bảo vệ, do đó bắt buộc luôn luôn phải bôi KCN trước 6h tối.

CÁC LOẠI NST DA THƯỜNG GẶP

Hãy cùng hiểu một cách khoa học về nhiễm sắc tố da nhé, mình biết sẽ hơi khô khan và khó đọc vì mang tính khoa học nhiều nhưng một khi các bạn nhìn nhận ở góc độ của khoa học, các bạn sẽ có những kiến thức để lựa sản phẩm chăm sóc sao cho phù hợp đấy ạ.
1. Nám má (Melasma)

• Gồm các đốm màu đen, nâu với kích thước từ 1 đồng xu tới lớn hơn ở trên mặt, thường ở 2 bên gò má.
• Chúng thường xuất hiện ở vùng da tiếp xúc trực tiếp với ánh mặt trời, hay gặp ở phụ nữ mang thai hoặc sử dụng liệu pháp estrogen (uống thuốc tránh thai hoặc uống thuốc nội tiết estrogen sau tuổi mãn kinh).
• Thường gặp ở phụ nữ da màu như người châu Á, Mỹ Lantin.
• Nám má khó có thể chữa khỏi 100% nhưng có thể kiểm soát bằng các sản phẩm chăm sóc da & liệu pháp thích hợp.

2. Nốt tàn nhang (Solar lentigos)

• Hình thành do phơi nắng hoặc bị cháy nắng
• Đây là rối loạn sắc tố da lành tính có hình tròn hoặc hình bầu dục, kích thước từ vài mm đến 2cm. Chúng có nhiều màu từ vàng sậm đến nâu đen.
• Được coi là biểu hiện của lão hóa

3. Chấm tàn nhang di truyền (Ephilides)

• Chấm tàn nhang di truyền & nốt tàn nhang do ánh nắng (ở mục 2) trông khá giống nhau nhưng chấm tàn nhang di truyền thường gặp ở những người da trắng, tóc đỏ, do gen MC1R quy định (kiểu Lindsay Lohan ý).
• Nên tránh tiếp xúc với ánh nắng do có nhiều nguy cơ bị ung thư tế bào sắc tố da (càng tiếp xúc nhiều thì khả năng ung thư càng cao).
• Phải có chế độ chăm sóc tốt : ăn thức ăn giàu chất chống oxy hóa, không hút thuốc và dùng retinoid.

 CƠ CHẾ NGĂN NGỪA NST DA

1. Ức chế men tyrosinase giúp ngăn ngừa sự hình thành melanin. Nhiều thành phần mỹ phẩm như hydroquinone, axit kojic, arbutin và licorice extract (cam thảo) là các chất ức chế men tyrosinase.
2. Ngăn ngừa sự vận chuyển của melanin từ tế bào tạo sắc tố da vào trong các tế bào biểu bì từ đó làm nhạt màu da. 

LỜI KHUYÊN CHĂM SÓC DA NST

Thật ra để nói về cách chăm sóc cho cụ thể từng đối tượng thì rất khó và rất dài, hơn nữa mình cũng không phải bác sĩ da liễu nên mình không thể tư vấn chính xác 100% nên dùng những sản phẩm gì hay thuốc uống gì để cải thiện những vấn đề về nhiễm sắc tố da cả. Nhưng sau đây, qua những gì mình đọc được, chắt lọc học hỏi được mình xin chia sẻ với các bạn một số lưu ý khi chăm sóc loại da mà có vấn đề về nhiễm sắc tố. Tuy da mình không phải da nhiễm sắc tố nhưng mà mình cũng bị vết thâm mụn, nó là cũng một thể loại cần phải chăm sóc bằng những sản phẩm dưỡng sáng, dưỡng trắng chuyên biệt.
1. Với những bạn có làn da thiên dầu, nhiễm sắc tố hãy dùng sữa rửa mặt chứa salicylic acid (SA)
Các sản phẩm SRM chứa axit salicylic giúp làm giảm trứng cá, sạch lỗ chân lông, giảm các vấn đề nhiễm sắc tố mà không gây kích ứng cho da nhạy cảm. Hãy nhớ là chỉ dùng SRM 02 lần/ngày vào sáng và tối, đừng vì bất cứ lí do gì mà dùng quá số lần bởi nó sẽ khiến da bạn trở nên khô hơn, mà khô ở đây là mất nước của da, dầu vẫn có thể tiết ra nhiều hơn.

Một số sản phẩm sữa rửa mặt chứa acid salicylic, tất cả những sản phẩm này đều khá rẻ với thể tích lớn, theo mình SRM chỉ ở trên mặt 2' một lần rửa nên các bạn không nhất thiết dùng SRM high-end 

Với những bạn có làn da thiên khô, nhiễm sắc tố thì có thể dùng sữa rửa mặt chứa glycolic acid.

2. Dùng tinh chất dưỡng (essence/serum) và kem dưỡng trắng da
Như đã nói ở 2 cơ chế ngăn ngừa nhiễm sắc tố ở trên, bạn thực sự cần những sản phẩm chuyên sâu, có chứa những thành phần có ích thì mới có tác dụng với làn da của bạn. Nhân tiện mình cũng muốn khuyên các bạn điều này, đó là đừng mua mỹ phẩm vì "nó đang hot". Bạn nên mua một cái gì đấy vì bạn thực sự cần nó, hiểu nó có tác dụng để làm gì chứ đừng mua bởi vì người khác cũng mua. Cá nhân mình là blogger, mình nhận được inbox cũng như tiếp xúc với nhiều bạn ở ngoài, mình nhận thấy việc rất đông người có xu hướng mua mỹ phẩm vì "phong trào". Hãy luôn tỉnh táo và thông minh để lựa được những sản phẩm phù hợp nhất! Các thành phần làm sáng những đốm sậm màu trên da có : arbutin (protein trong lòng trắng trứng đó), cucumber (dưa chuột), mulberry extract, niacinamide, bearberry extract, hydroquinone, licorice extract (cam thảo), kojic acid, vitamin C...

3. Đảm bảo rằng bạn luôn luôn dùng KCN (trước 6pm) bất kể bạn đang ở đâu, làm gì, mùa nào
Mình nói về vai trò của KCN một tỉ lần khiến các bạn đọc của mình đôi khi phải nhàm chán rồi tuy nhiên mình vẫn phải nhấn mạnh lại vai trò của KCN một lần nữa. Trong các nghiên cứu, sách báo viết về skincare thì không có cái nào bảo bạn không dùng KCN cả, vậy nên hãy nghiêm túc nhìn nhận tầm vai trò của KCN và dùng nó ngay đi ạ. Cứ cho là bạn thích da nâu đi chăng nữa thì vẫn cần dùng KCN để bảo vệ da, đặc biệt khỏi tác hại của tia UVA (tia có bước sóng dài, không bị thủy tinh hấp thụ, sẽ xuyên tới tầng trung bì của da, phá hủy các sợi collagen & elastin định hình cấu trúc cũng như độ đàn hồi của da. Nếu bạn vẫn đứng ngoài cuộc dùng kem chống nắng với những lí do như sợ bí da, sợ trắng, sợ nổi mụn... thì mình tin chắc bạn vẫn chưa cố gắng hết mình đi tìm một sản phẩm phù hợp. Mình vẫn hay ví vón mỹ phẩm như tình yêu vậy đó, phải tìm hiểu kĩ, phải thử thì mới biết được bởi vì thật ra cảm nhận của mỗi người là khác nhau. Nếu da thiên dầu hãy tìm đến chống nắng dạng gel, dạng sữa còn da thiên khô hãy dùng chống nắng dạng kem, dạng lotion đặc nhé.

4. Tìm đến trị liệu thẩm mỹ nếu thực sự cần
Nếu tình trạng nhiễm sắc tố trên da như nám má, chấm tán nhàng di truyền quá nặng, lan rộng khiến bạn mất tự tin hoặc nếu bạn sẵn sàng về tài chính thì mình nghĩ bạn nên tìm đến các phương pháp trị liệu tại các spa cao cấp hay các thẩm mỹ viện. Tại đó, họ có các công nghệ, máy móc chuyên sâu giúp bạn loại bỏ tận gốc (hoặc 80-90% tùy tình trạng ban đầu & liệu trình lựa chọn). Tuy nhiên thì sau đó bạn vẫn phải giữ gìn, phải chăm sóc da cẩn thận nếu không thì việc nó hình thành trở lại cũng là lẽ tự nhiên thôi ạ.

OK, vậy là mình đã kết thúc bài viết khá là dài hôm nay (mà thật ra bài nào cũng thấy mình viết dài), vì mình thích viết lắm, muốn viết để phân tích kĩ vấn đề để các bạn dễ tiếp nhận hơn :D Mình hy vọng bài viết này có ích cho các bạn nhé. Biết được da có yếu tố pigmented hoặc non-pigmented giúp các bạn sẽ giúp các bạn có một chế độ chăm sóc da hợp lí hơn đấy ạ. Mình càng tìm hiểu về skincare chuyên sâu thì càng thấy kiến thức mình đã biết quá ít ỏi, nhẽ ra mình nên học ngành da liễu rồi làm blogger thì hơn =)))

Cám ơn các bạn đã theo dõi bài viết này nhé!